ΜΠΕΤΤΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Η Μπέττυ Αρβανίτη είναι μία σταθερή δύναμη στο χώρο της υποκριτικής και του θεάτρου με πίστη και αφοσίωση στο ρεπερτόριο της. Δεν διστάζει να ρισκάρει και να μεταμορφώνεται στη σκηνή, με αποκορύφωμα τη φετινή της παράσταση «Φόνισσα», για την οποία έχει πάρει διθυραμβικές κριτικές. Γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 4 Αυγούστου 1939. Αρχικά έγινε γνωστή από τη συμμετοχή της σε ταινίες - παραγωγές της Φίνος Φιλμς τις δεκαετίες του 60' και του 70'. Η Μπέττυ Αρβανίτη είναι παντρεμένη με τον Βασίλη Πουλαντζά. Ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης είναι γιος της από τον πρώτο της γάμο με τον αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη. Υπήρξε παντρεμένη με τον επίσης ηθοποιό Φαίδωνα Γεωργίτση, με τον οποίο αποτέλεσαν και καλλιτεχνικό ζευγάρι στην ταινία "Νύχτα γάμου" (1967).

Από το 1987 ηγείται της θεατρικής Εταιρίας "Πράξη" που εδρεύει στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, σχήμα που θεωρείται από τα πλέον ποιοτικά στην Ελλάδα. Έχει ανεβάσει πάμπολλα έργα συγγραφέων όπως οι Ίψεν, Πιραντέλο, Πίντερ, Στρίντμπεργκ, Έικμπορν, Τσέχοφ, Ντίρενματ, Ζενέ κλπ, έχοντας συνεργαστεί με τους πιο σημαντικούς σκηνοθέτες του ελληνικού χώρου όπως τους Μίνωα Βολανάκη, Λευτέρη Βογιατζή, Στάθη Λιβαθηνό, Νίκο Μαστοράκη, Τάσο Μπαντή, Νικαίτη Κοντούρη, Βίκτορα Αρδίττη κλπ. Η Β΄ Σκηνή έχει λειτουργήσει ταυτόχρονα και ως ένα φυτώριο νέων σκηνοθετών και ηθοποιών. Έχει παίξει στον "Ιππόλυτο", σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά στην Επίδαυρο (1989). Τη δεκαετία του ‘70 πρωταγωνίστησε σε πετυχημένες σειρές του BBC, με πιο γνωστή την «Who pays the ferryman», όπου έγινε γνωστή η μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου.

ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ

"Κουράστηκα να σκοτώνω τους αγαπητικούς σου" (2002)

"Γκαρσονιέρα για δέκα" (1981)

"Ο τρομοκράτης"(1975)

"Ο φαντασμένος" (1973)

"Θέμα συνειδήσεως" (1973)

"Ο κυρ Γιώργης και οι τρέλες του" (1971)

"Το κοροϊδάκι της πριγκιπέσσας" (1971)

"Η χαραυγή της νίκης" (1971)

"Σ' αγαπώ" (1971)

"Θυμήσου, αγάπη μου" (1969)

"Εκείνοι που ξέρουν ν' αγαπούν" (1968)

"Βυζαντινή ραψωδία" (1968)

"Κάτι κουρασμένα παλικάρια" (1967)

"Νύχτα γάμου" (1967)

"Ανοικτή επιστολή" (1967)

"Τρούμπα" (1967)

"Η 7η ημέρα της δημιουργίας" (1966)

"Άνθρωπος για όλες τις δουλειές" (1966)

"Ο ζεστός μήνας Αύγουστος" (1966)

"Περάστε την πρώτη του μηνός" (1965)

"Ιστορία μιας ζωής" (1965)

"Εγκατάλειψη" (1965)

Το 2000 της απονεμήθηκε το «Θεατρικό Έπαθλο Μαρίκα Κοτοπούλη» από το «Κέντρο Μελέτης και Eρευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο».

Το αριστουργηματικό έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Φόνισσα» ανεβαίνει στο θέατρο της «Οδού Κεφαλληνίας» με την σιδηρά κυρία του θεάτρου Μπέττυ Αρβανίτη, που όλα αυτά τα χρόνια δεν υποδύεται απλά, αλλά ερευνά και εξελίσσει τους ρόλους της. Από ότι φαίνεται η «Φραγκογιαννού» Μπέττυ Αρβανίτη θα κλέψει τις εντυπώσεις και τη φετινή θεατρική σεζόν. Μετά από τα: «Δούλες», «Μαρία Στιούαρτ», «Βάσσα», «Η Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας», «Το σπίτι της Μπερνάντα Άλμπα» η Μπέττυ Αρβανίτη επιστρέφει με έναν «εναλλακτικό» τρόπο στη θεατρική σκηνή και κάνει την έκπληξη επιλέγοντας ένα τελείως διαφορετικό ρεπερτόριο από αυτό που συνήθως παρουσίαζε. Ουσιαστικά, είναι η πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια που η μεγάλη ηθοποιός επιλέγει έργο Έλληνα συγγραφέα και μάλιστα λογοτέχνη.

«Η λογοτεχνία δεν έχει ουδεμία σχέση με το θέατρο. Μεγαλύτερη συγγένεια έχει με τον κινηματογράφο. Άλλωστε, οι ωραιότερες ταινίες είναι αυτές που φτιάχνουμε στο μυαλό μας την ώρα που διαβάζουμε ένα μυθιστόρημα». Έχοντας τα παραπάνω κατά νου, ο Στάθης Λιβαθινός προχώρησε σε μια προσεκτική σκηνική ανάγνωση του παπαδιαμαντικού αριστουργήματος. Σημαντικός σύμμαχος στο πλευρό του, ο ποιητής Στρατής Πασχάλης που ανέλαβε τη διασκευή και δραματουργική επεξεργασία του κειμένου. «Δεν θέλησα να κάνω θεατρική παρέμβαση, αλλά να αναδείξω το πηγαίο γλωσσικό ρεύμα που διατρέχει ολόκληρη την αφήγηση» είπε. Μια γλώσσα που στη διάρκεια της παράστασης «θα στάξει ως βάλσαμο και όχι ως δηλητήριο στα αυτιά του θεατή». Οι δυο τους, αλλά και ολόκληρος ο θίασος των έξι ηθοποιών δούλεψαν το προηγούμενο διάστημα από κοινού και συστηματικά, κάνοντας το σκηνοθέτη να μιλά για μια από τις πιο «ερευνητικές και πειραματικές» δουλειές του. «Η παράστασή μας δεν κρύβει ότι πρόκειται για λογοτεχνικό έργο. Αντίθετα, θα το αποκαλύπτει με όλες τις πτυχές του». Ο σκηνοθέτης τόνισε ακόμη πως το αντιμετώπισαν «ως σύγχρονοι» και επισήμανε τους λόγους για τους οποίους στην Ελλάδα «σε επίπεδο λογοτεχνίας κάνουμε ό,τι μπορούμε για να καταστρέψουμε αυτά τα έργα».

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Διασκευή – Δραματουργική επεξεργασία Στρατής Πασχάλης, Στάθης Λιβαθινός
Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός
Σκηνικά – κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Κίνηση: Μαρία Αλαβάνου
Μουσική: Τηλέμαχος Μούσας

Πρωταγωνιστούν: Μπέττυ Αρβανίτη, Τζίνη Παπαδοπούλου, Λουκία Μιχαλοπούλου, Λίλη Μέλεμε, Παναγιώτης Παναγόπουλος και Χάρης Χαραλάμπους.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ

Η «Φόνισσα» δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Παναθήναια» σε συνέχειες από τον Ιανουάριο ως τον Ιούνιο του 1903, έχοντας τον υπότιτλο «κοινωνικόν μυθιστόρημα». Η πλοκή του εκτυλίσσεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του συγγραφέα, τη Σκιάθο. Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι η Φραγκογιαννού, μία ηλικιωμένη χήρα, η οποία έζησε μια βασανισμένη ζωή σαν παιδί, σαν σύζυγος, σαν μητέρα και σαν γιαγιά, μαθημένη πάντα να υπηρετεί χωρίς αντιρρήσεις τους ανθρώπους του περιβάλλοντός της. Η πείρα τής δίδαξε ότι η ζωή για μια γυναίκα είναι γεμάτη βάσανα και η θεωρία της ήταν ότι η γέννηση ενός κοριτσιού δεν φέρνει παρά δυστυχία, όχι μόνο στο ίδιο το παιδί, αλλά και στην οικογένειά του, ιδίως αν είναι φτωχή. Ένα βράδυ καθώς ξενυχτάει στην κούνια της άρρωστης νεογέννητης εγγονής της, περνούν απ' το μυαλό της όλες οι δύσκολες στιγμές της ζωής που έζησε. Το μυαλό της θολώνει και σκοτώνει το βρέφος προκαλώντας του ασφυξία, ενώ ο θάνατος θεωρείται από τον γιατρό φυσιολογικός. Αν και αρχικά νιώθει τύψεις, κατά βάθος δεν μετανιώνει για την πράξη της. Αντίθετα, τής γίνεται έμμονη ιδέα ότι η μοίρα την έχει τάξει να σώσει τον κόσμο απαλάσσοντάς τον από μικρά κορίτσια. Τα επόμενα εγκλήματά της έχουν για θύματα τρία μικρά αθώα κοριτσάκια, χωρίς πλέον καθόλου τύψεις, αλλά και χωρίς να είναι σε θέση να συνειδητοποιήσει το κακό που έχει κάνει. Η χωροφυλακή την υποψιάζεται και αποφασίζει να τη συλλάβει, με αφορμή όμως ένα έγκλημα που δεν έχει διαπράξει. Ένα κοριτσάκι πνίγηκε μέσα σ' ένα πηγάδι και κοντά του βρισκόταν η Φραγκογιαννού. Αν και ευχήθηκε να πνιγεί το παιδί, η ίδια ποτέ δεν το έσπρωξε. Στην προσπάθειά της να ξεφύγει από τους χωροφύλακες, η Φραγκογιαννού αποφασίζει να καταφύγει στο ερμητήριο ενός ασκητή και να του εξομολογηθεί τα αμαρτήματά της. Τη στιγμή όμως που προσπαθεί να ξεπεράσει ένα στενό πέρασμα, η παλίρροια την προλαβαίνει και η γερόντισσα πεθαίνει, ανάμεσα στην ανθρώπινη και τη θεία δίκη. Το βιβλίο έχει δεχθεί μία σειρά αναλύσεων τόσο από λογοτεχνικής, όσο και από εγκληματολογικής και ποινικής προσέγγισης. Ο τρόπος που ο συγγραφέας προσπάθησε να διεισδύσει στην ψυχή της ηρωίδας θεωρήθηκε μοναδικός, τη στιγμή που παράλληλα μεταφέρεται στον αναγνώστη ο ευρύτερος περίγυρος του νησιού, η θέση της γυναίκας στη μικρή κοινωνία και οι αντιθέσεις μεταξύ των φτωχών χωρικών και των αρχόντων της εποχής. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι η «Φόνισσα» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1974 με τη Μαρία Αλκαίου στο ρόλο της Φραγκογιαννούς και σκηνοθεσία Κώστα Φέρρη αποσπώντας το βραβείο Α’ γυναικείου ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, καθώς και στην κρατική τηλεόραση με την Τούλα Σταθοπούλου στον ομώνυμο ρόλο. Επιχειρήθηκε και μια δεύτερη τηλεοπτική εκδοχή από την ΕΡΤ με τη Ντίνα Κώνστα, αλλά δεν προχώρησε.

***Όσοι παρακολουθήσουν την παράσταση, συστήνω ανεπιφύλακτα να πάρουν το πρόγραμμα του έργου. Είμαι σίγουρος ότι θα είναι εξαιρετικό, όπως όλα τα προγράμματα του θεάτρου «Οδού Κεφαλληνίας»

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΤΡΕΙΛΕΡ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ