«“Να συμφιλιώσουμε τις
τέχνες: αυτό είναι που προσπαθήσαμε να κάνουμε - για πρώτη φορά, και σε μια
μικρή, στοιχειώδη κλίμακα - στο κτίριο Goetheanum. Και δεν θελήσαμε να
μιλήσουμε για αυτό με ένα ψυχρό και αφηρημένο τρόπο, αλλά ενσωματώσαμε στην
αρχιτεκτονική του κτιρίου, ένα δείγμα αυτής της συμφιλίωσης μιας μουσικής
διάθεσης με μια αρχιτεκτονική μορφή.” Rudolf Steiner.
Το Goetheanum είναι ένα
πνευματικό κέντρο που σχεδίασε και
ίδρυσε ο Rudolf Steiner το 1913
στο Dornach της Ελβετίας. Ο Steiner, ιδρυτής της Ανθρωποσοφίας, που έχει
σχεδιάσει 2 συνολικά Goetheanum, αλλά κι άλλα αρχιτεκτονήματα, πίστευε στην
δημιουργία μίας υγιέστερης κοινωνίας μέσα από την ενόραση των ανθρώπων, πίστευε
στην χρήση φυσικών υλικών αλλά και στην
λειτουργικότητα των οργανικών, καμπύλων μορφών στην αρχιτεκτονική. Πίστευε με
λίγα λόγια σε μια αρχιτεκτονική που θα εξυπηρετούσε υλικές και ψυχικές ανάγκες
στην υπηρεσία της ανθρώπινης ζωής και της αυτογνωσίας. Το Goetheanum είναι ένα
πολύ γνωστό κτίριο στην ιστορία της αρχιτεκτονικής.. Σύγχρονοι αρχιτέκτονες που το έχουν επισκεφθεί και
εξήραν την αρχιτεκτονική του είναι οι: Henry van de Velde, Frank Lloyd Wright,
Hans Scharoun και Frank Gehry.
Πολυάριθμοι εικαστικοί
καλλιτέχνες συνέβαλαν στο κτίριο: μια ομάδα από αρχιτέκτονες δημιούργησαν την
ασυνήθιστη ξύλινη δομή των διπλών θόλων κάμπτοντας μια συγκεκριμένη βάση,
πρόσθεσαν χρωματιστά γυάλινα παράθυρα που ζωντάνεψαν το κτίριο, διάφοροι
ζωγράφοι επίσης διακόσμησαν την οροφή με μοτίβα που απεικόνιζαν την πορεία της
ανθρώπινης εξέλιξης, ενώ οι γλύπτες χάραξαν τις τεράστιες βάσεις των κιόνων,
θόλους κι άλλα εσωτερικά στοιχεία του κτιρίου -που άλλωστε χαρακτηρίζεται από
την γλυπτική του υπόσταση πολύ έντονα-. Ήδη κατά τη διάρκεια της κατασκευής,
μουσικοί, ηθοποιοί και χορευτές έκαναν
τέχνη και performances σε ένα γειτονικό εργαστήριο. Όταν η αίθουσα Goetheanum
ολοκληρώθηκε, το 1919, οι performances μεταφέρθηκαν απλώς στον χώρο που
βρισκόταν κάτω από το μικρότερο θόλο του Goetheanum… Τρία χρόνια αργότερα
δυστυχώς το πρώτο κτίριο καταστράφηκε..Οπότε ο Steiner ανέλαβε να κάνει το
δεύτερο..»
«Το κτίριο εσωτερικά είναι
βυθισμένο κυριολεκτικά σε μια ποίηση γλυπτικών ρυθμών, καμπύλων σχημάτων και
πάλ χρωμάτων που ενοποιούν το σύνολο των μορφών σε ένα τρυφερό (!) ύφος
αρχιτεκτονικής έκφρασης αφού κατά τον Steiner δεν θα έπρεπε απλώς να αποδίδει
ιδιότητες του φυσικού σώματός μας αλλά και του αστρικού που χαρακτηρίζεται από
μουσικές ιδιότητες!
H αρχιτεκτονική του Steiner
χαρακτηρίζεται από την απελευθέρωση των παραδοσιακών αρχιτεκτονικών
περιορισμών, ιδίως από την άρση της υιοθέτησης της ορθής γωνίας ως βάσης για το
σχέδιο οικοδόμησης. Αυτό το πέτυχε ήδη στο πρώτο Goetheanum χρησιμοποιώντας
ξύλο που παρήγγειλε σε κατασκευαστές σκαφών προκειμένου να κατασκευάσει τις
στρογγυλεμένες φόρμες του που χαρακτηρίζουν τις σκεπές, τα κουφώματα τις πόρτες
και τα παράθυρα.. Για το δεύτερο Goetheanum χρησιμοποίησε σκυρόδεμα για να
πετύχει γλυπτικές μορφές σε μεγάλη, αρχιτεκτονική κλίμακα. Η χρήση του
σκυροδέματος για την επίτευξη οργανικά εκφραστικών μορφών ήταν μια καινοτομία
για εκείνη την εποχή. Και στα δύο κτίρια, ο
Steiner δημιούργησε πολύ εκφραστικές κι όμορφες, αρμονικές φόρμες . Ο
Steiner σχεδίασε περίπου 12-13 άλλα οικοδομήματα, κυρίως κατοικίες μέσα και
γύρω από το Dornach.
Rudolf Steiner: “Όταν η
αρχιτεκτονική, αρχίζει να μας επηρεάζει εσωτερικά, συνειδητοποιούμε ότι υπάρχει
ένα πληρέστερο αίσθημα του κόσμου, το οποίο μας ωθεί, ωθεί την ψυχή μας να
εξωτερικευτεί, να συμμετέχει στα
πράγματα του κόσμου.. Γιατί η ψυχή μας δεν περιορίζεται τότε πλέον από το δέρμα
του σώματός μας, αλλά συμμετέχει στο σύμπαν. Αυτός είναι ένας τρόπος να το
συνειδητοποιήσεις αυτό.. Θα καταλάβουμε, επίσης, ότι ενώ το εξωτερικό αρχιτεκτονικό στοιχείο μας
στηρίζει, βαραίνοντας προς τα κάτω την ύπαρξή μας και δημιουργώντας μια
ισορροπία, εμείς οι ίδιοι σε αυτή τη συνάντησή μας με το αρχιτεκτονικό
στοιχείο, αναπτύσσουμε μια μουσική αίσθηση.”
“Η Αρχιτεκτονική παράγει μια
μουσική διάθεση στην εσωτερική μας ύπαρξη, και βλέπουμε ότι παρότι τα στοιχεία
της αρχιτεκτονικής με εκείνα της μουσικής φαίνονται πολύ διαφορετικά, αν τα
δεις εξωτερικά, μέσω αυτής της μουσικής διάθεσης που μας δημιουργείται, η αρχιτεκτονική μας εμπειρία επιφέρει μια
συμφιλίωση, μια ισορροπία μεταξύ αυτών των δύο στοιχείων."
“Αν εξερευνήσετε τι
παρουσιάζεται στη σειρά των πυλώνων και όλα όσα σχετίζονται με αυτούς, θα
ανακαλύψετε ότι κάναμε μια προσπάθεια να βαρύνουμε τα στοιχεία της υποστήριξης,
που γέρνουν προς τα κάτω και να το εξισορροπήσουμε με μια ζωντανή κίνηση.,. Οι πυλώνες μας δεν
είναι απλώς υποστηρικτικά στοιχεία όπως και τα επιστύλια, που εκτείνονται πάνω
από τους πυλώνες δεν έχουν μόνο το χαρακτήρα της ανάπαυσης, υπηρετώντας μόνο
την κορυφή γύρω από τους πυλώνες , αλλά έχουν έναν χαρακτήρα της ζωντανής
ανάπτυξης, προέκτασης και κίνησης.”»
Πηγή: Βασιλίκα Σαρικάκη
